Bir çalgıda ilerleme yavaş ve kesintili olur. Günlük olarak bakıldığında çoğu zaman hiçbir değişim hissedilmez.
Bu yüzden ölçüm gerekir. Ölçülebilir birkaç başlık vardır.
Birincisi uzun ses süresidir: aynı notanın kaç saniye sabit tutulabildiği. İkincisi ses alanıdır: en pes ve en tiz hangi notalar temiz çıkıyor. Üçüncüsü dağardır: hazırlıksız çalınabilen ezgi sayısı. Dördüncüsü entonasyondur: kayıtta sapan perde sayısı.
Bu dört başlık ayda bir ölçülür ve deftere yazılır. Sayılar küçük olsa da yönü gösterir.
Kayıt da bir ölçüm aracıdır; üç ay arayla alınmış iki kayıt yan yana dinlendiğinde fark açıkça duyulur. Ölçüm yapılmadığında ilerleme duyguya kalır ve duygu yanıltıcıdır; kötü bir günde bütün çalışma boşa gitmiş gibi görünür.
Ölçümler aynı koşulda yapılır. Farklı odada, farklı saatte ya da farklı çalgıyla alınan ölçümler karşılaştırılamaz; koşul sabit tutulduğunda sayılar anlam kazanır. Ölçüm günü sabit tutulur; ayın aynı günü yapılan ölçümler karşılaştırılabilir bir dizi oluşturur. Sonuçlar tek bir sayfada tutulduğunda aylar içindeki eğilim bir bakışta görülür ve hangi başlıkta durakladığı belirlenir.
Derslerimizde ilerleme bu dört başlıkla düzenli olarak izlenir.