Makam ve Usul

Aksak Usuller: Eşit Olmayan Zamanı Duymak

9 Ağustos 2026 1 dk okuma

Türk halk müziğinin büyük bölümü eşit olmayan öbeklerden kurulu usullerle yazılır. Dokuz zamanlı bir usul iki artı iki artı iki artı üç biçiminde bölünebilir; beş zamanlı usul iki artı üç ya da üç artı iki olur.

Yeni başlayan biri bu usulleri sayarak çalar. Sayım doğru sonucu verir ama akış mekanik kalır.

Asıl hedef öbek hissidir. Uzun öbek diğerlerinden ayrı bir ağırlık taşır ve bu ağırlık hissedilerek çalınır.

Bu hissi kurmanın en pratik yolu öbekleri ağızdan söylemektir; sayıları değil, öbeklerin uzunluğunu söylemek.

İkinci adım ayakla vurmaktır. Öbek başları ayakla işaretlendiğinde beden usulü kendi belleğine alır.

Üçüncü adım aynı usulün farklı bölünmelerini denemektir; birçok usul birden fazla biçimde öbeklenir. Nefes yerleri de usulle ilişkilidir; öbek sınırları doğal nefes noktalarıdır.

Tempo düşük tutulur. Acele edilen her ölçü, öbek duygusunu yeniden sayıma döndürür.

Usulü öğrenmenin bir yolu da tek başına vurmaktır. Çalgı bırakılıp usul dize ya da masaya vurularak çalışıldığında öbek hissi bedene yerleşir ve çalgıya taşınır.

Derslerimizde aksak usuller öbek hissiyle ve ezgi üzerinden çalışılır.

Sık Sorulan Sorular

Aksak usulde metronom nasıl kullanılır?

Metronom öbek başlarına ayarlanır. Her nota üzerinde çalan bir metronom öbek duygusunu değil sayımı güçlendirir.

Usulü nasıl hissederim?

Öbekleri ağızdan söyleyerek ve ayakla vurarak. Sayı saymak değil, öbeğin uzunluğunu duymak esastır.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | makam ve usul bölümümüz