Makam ve Usul

Ara Perdeler: Piyanoda Olmayan Sesler

10 Temmuz 2026 1 dk okuma

Türk müziğinde kullanılan bazı perdeler, batı müziğinin yarım ton düzenine tam olarak oturmaz.

Bu sesler arada kalır ve makamın kimliğini belirleyen yerlerdir. Yaklaşık bir karşılıkla çalındığında makam tanınmaz hâle gelir.

Kavalda bu perdeler üç yolla elde edilir. Birincisi deliğin kısmen kapatılmasıdır; parmak deliğin bir bölümünü örter.

İkincisi üfleme açısının değiştirilmesidir. Akımın yönü biraz içeri ya da dışarı alındığında perde küçük ölçüde kayar.

Üçüncüsü ikisinin birlikte kullanılmasıdır; ince ayar çoğu zaman böyle yapılır.

Bu ayarların ölçüsü kulakla öğrenilir. Akort aleti burada sınırlı yardım verir; ölçüt geleneksel icradır.

Bu yüzden makam çalışmasında dinleme zorunludur. Usta icralar tekrar tekrar dinlenir ve perde kulağa yerleşir.

Yöreye göre aynı perdenin yeri biraz değişir; tavır farkının bir bölümü buradan gelir. Başlangıçta bu ayrıntı ertelenir; temel perdeler oturmadan ara perdelere geçilmez.

Bu perdeler kavaldan kavala da değişir. Aynı makam iki farklı çalgıda biraz farklı kapama oranı isteyebilir; bu yüzden yeni bir kavalla makam yeniden denenir.

Derslerimizde ara perdeler dinleme ve taklit yoluyla çalışılır.

Sık Sorulan Sorular

Ara perdeleri akort aletiyle çalışabilir miyim?

Sınırlı ölçüde. Ölçüt geleneksel icradır; bu perdeler dinleyerek ve taklit ederek öğrenilir.

Deliği yarım kapatmak doğru mu?

Doğru bir tekniktir. Üfleme açısıyla birlikte kullanıldığında ince perde ayarı sağlar.

İlgili Yazılar

← Tüm blog yazıları | makam ve usul bölümümüz